Бер ҡатындың был донъялағы ғүмере ахырына яҡынлаша. Ул үлеменең килгәнен аңлай һәм тыныс ҡына йылмая:
— Мин әҙер, — ти ул.
— Нимәгә әҙерһең? — тигән һорау яңғырай.
— Аллаһ мине Үҙенең рәхмәте менән Йәннәткә индерер, тип өмөт итәм.
— Ә ни өсөн үҙеңде Йәннәткә лайыҡ тип уйлайһың?
Ҡатын ауыр итеп тын ала:
— Мин был донъяла шул тиклем күп ғазап күрҙем... Сабый саҡта атай-әсәйем мине йыш ҡына ғәҙелһеҙ рәнйетте. Ҡайһы саҡта туҡманылар, әрләнеләр, ҡысҡырҙылар. Мәктәптә класташтарым мыҫҡыл итте, кәмһетте.
Кейәүгә сыҡҡас, ирем эсте, миңә хыянат итте. Балаларым өсөн бөтә ғүмеремде бирҙем, әммә улар ҙа күңелемде күп тапҡыр яраланы.
Эштә етәксем миңә ҡысҡырҙы, хеҙмәт хаҡымды тотҡарланы, ял көндәрендә лә эшләтте, ә һуңынан аҡсамды ла тулыһынса түләмәй эштән сығарҙы.
Күршеләрем артымдан ғәйбәт һөйләне, минең турала ялған һүҙҙәр таратты.
Бер ваҡыт миңә енәйәтсе һөжүм итте, сумкамды тартып алды һәм мине яраланы...
Мин ғүмерем буйы кешеләрҙән ауырлыҡ һәм ғәҙелһеҙлек күрҙем.
— Ә үҙең был донъяла ниндәй изгелектәр ҡылдың?
— Мин кешеләргә ярҙам итергә тырыштым. Мәсеткә йөрөнөм, намаҙ уҡыным, доға ҡылдым, яҡындарымды хәстәрләнем. Ғаиләм өсөн бөтә ауырлыҡты үҙ иңемә алдым. Мин шул тиклем күп һынауҙар үттем... Аллаһтың рәхмәтенә өмөт итәм.
— Ярай. Әммә һиңә бер ҡағыҙға ҡултамға ҡуйыр кәрәк.
Ҡатын алдына бер генә һөйләм яҙылған ҡағыҙ ҡуйылғандай була:
«Мине рәнйеткән кешеләрҙе ғәфү итәм һәм үҙем рәнйеткән кешеләрҙән ғәфү үтенәм».
Ҡатын был һүҙҙәрҙе уҡый ҙа өнһөҙ ҡала.
— Мин быны әйтә алмайым...
— Ни өсөн?
— Сөнки улар минең ғәфүемә лайыҡ түгел! Әгәр мин уларҙы ғәфү итһәм, улар эшләгән яуызлыҡ бөтөнләй булмаған кеүек килеп сығасаҡ. Улар ҡылғандары өсөн яуап бирергә тейеш!
Ә минең үҙемә кемдән ғәфү үтенергә? Мин бер кемгә лә насарлыҡ эшләмәнем!
— Ысынлап та шулай тип уйлайһыңмы?
— Эйе.
— Һине рәнйеткән кешеләргә ҡарата нимә тояһың?
— Асыу. Үпкә. Нәфрәт. Ғәҙелһеҙлек...
— Ә уларҙы ғәфү итһәң, был хистәрҙән баш тартһаң, күңелеңдә нимә ҡалыр?
Ҡатын оҙаҡ уйлана.
— Бушлыҡ...
— Ә бәлки, һин күп йылдар буйы тап ошо бушлыҡтан ҡурҡып йәшәгәнһеңдер? Үпкә һәм асыу шул бушлыҡты тултырып торғандыр?
Ҡатындың күҙҙәренә йәш тула.
— Мин ғүмер буйы кешеләр мине баһалар тип көттөм. Мин яратҡан кешеләр, минең өсөн ҡәҙерле булған кешеләр бер көн килеп: «Һин беҙҙең өсөн күпме эшләнең!» — тип әйтерҙәр, тип уйланым.
Мин ғүмеремде иремә, балаларыма, атай-әсәйемә, дуҫтарыма бағышланым...
Ә улар быны баһаламаны.
— Ә һин үҙеңде баһаланыңмы?
Ҡатын өндәшмәй.
— Үҙеңде һаҡланыңмы?
Ҡатын башын эйә.
— Юҡ...
— Үҙеңә ҡарата ғәҙел булдыңмы?
— Юҡ...
— Үҙеңде яраттыңмы?
Ҡатын илай башлай.
— Белмәйем...
— Аллаһ кешегә ғүмер, аҡыл, йөрәк һәм ихтыяр биргән. Кеше башҡаларҙың һәр ҡылығы өсөн яуаплы түгел. Һиңә яуызлыҡ ҡылған кешенең гонаһы — уның үҙендә. Золом күргән кешене шул золом өсөн ғәйепләп булмай.
Ләкин һинең йөрәгеңдә йылдар буйы һаҡлаған асыуың, үпкәң һәм нәфрәтең менән нимә эшләүең — һинең һайлауың.
Ғәфү итеү — «бер ни ҙә булманы» тип әйтеү түгел.
Ғәфү итеү — енәйәтсене аҡлау түгел.
Ғәфү итеү — ғәҙеллектән баш тартыу түгел.
Ғәфү итеү — йөрәгеңде үткәндәрҙең әсирлегенән азат итеү.
Ҡатын күҙ йәштәре аша һорай:
— Тимәк, мин берәүҙе лә ғәфү итә алмайым?
— Бәлки, иң тәүҙә үҙеңде?
— Үҙемде?..
— Эйе.
Үҙеңде ғәфү итеү — бөтә ғәйепте үҙ өҫтөңә алыу тигән һүҙ түгел.
Үҙеңде ғәфү итеү — үҙеңдең дә камил булмаған кеше икәнеңде ҡабул итеү.
Үҙеңде ғәфү итеү — үткәндәрҙе үҙгәртә алмауыңды таныу.
Үҙеңде ғәфү итеү — үҙеңә ҡарата мәрхәмәтле булырға өйрәнеү.
Һин башҡаларҙың гонаһтары өсөн яуаплы түгелһең.
Һиңә ҡарата ҡылынған яуызлыҡтар өсөн дә һин ғәйепле түгелһең.
Ләкин бөгөндән башлап йөрәгеңдә нимә йөрөтөүең өсөн үҙең яуаплыһың.
Ҡатын оҙаҡ ҡына өндәшмәй тора.
— Мин аңлай башланым... Мин кешеләрҙән ғүмер буйы мине йәлләүҙәрен көткәнмен. «Мин һеҙҙең өсөн бөтәһен дә эшләнем, ә һеҙ мине баһаламанығыҙ», — тип йәшәгәнмен.
— Ә үҙең өсөн йәшәргә, үҙеңде һаҡларға, сиктәр ҡуйырға өйрәндеңме?
— Юҡ...
— Бына шунда һинең яңылышлығың булған.
Ислам кешене үҙенә лә, башҡаларға ла ғәҙел булырға өйрәтә.
Сабырлыҡ — золомға өндәшмәй түҙеп йәшәү генә түгел.
Ғәфү итеү — үҙеңде яңынан рәнйетергә рөхсәт итеү түгел.
Изгелек — үҙеңде юҡҡа сығарыу түгел.
Аллаһ һиңә лә ғүмер биргән. Тимәк, һинең дә үҙеңә ҡарата хаҡың бар.
Ҡатындың күҙҙәренән йәш аға.
— Мин ғаиләмде бәхетле итергә теләнем...
— Әммә бер кешенең ҡулынан бөтә кешеләрҙең яҙмышын үҙгәртеү килмәй. Һәр кеше үҙ һайлауы һәм үҙ ғәмәлдәре өсөн яуап бирә.
Һин иренең хыянаты өсөн яуаплы түгелһең.
Һин башҡа кешеләрҙең яуызлығы өсөн яуаплы түгелһең.
Һин һиңә һөжүм иткән енәйәтсенең ҡылғаны өсөн бер ниндәй ҙә ғәйепле түгелһең.
Ләкин үҙ йөрәгеңде ғүмер буйы уларҙың ҡыланыштарына бәйләп ҡуйыу ҙа һиңә тыныслыҡ бирмәгән.
— Мин хәҙер нимә эшләргә тейеш?
— Аллаһтан ғәфү һора.
Үҙең белеп йәки белмәй рәнйеткән кешеләр булһа, уларҙан да ғәфү үтен.
Һиңә яуызлыҡ ҡылған кешеләрҙең эшен Аллаһтың ғәҙел хөкөмөнә тапшыр.
Һәм мөмкин булһа, уларҙы күңелеңдән ебәрергә өйрән.
Сөнки ғәфү итеү иң тәүҙә уларҙы түгел — һинең үҙ йөрәгеңде азат итә.
Ҡатын күҙҙәрен йома.
— Йә Аллаһ... Белеп һәм белмәй ҡылған хаталарым өсөн мине ғәфү ит. Йөрәгемдә йылдар буйы йөрөткән асыуым һәм үпкәм өсөн ғәфү ит. Миңә яуызлыҡ ҡылған кешеләрҙе Һинең хөкөмөңә тапшырам. Миңә уларҙы күңелемдән ебәрергә көс бир. Үҙемә лә мәрхәмәтле булырға өйрәт...
Шул саҡ ул тәүге тапҡыр күңелендә еңеллек тоя.
Ул бер мөһим хәҡиҡәтте аңлай:
Ғәфү итеү — үткәндәрҙе үҙгәртеү түгел.
Ғәфү итеү — үткәндәргә бөгөнгө тормошоң менән идара итергә рөхсәт итмәү.
Сабырлыҡ — үҙеңде тапатыу түгел.
Изгелек — үҙеңде онотоу түгел.
Ә Аллаһҡа тәүәккәл итеү — ҡул ҡаушырып ултырыу түгел.
Кеше башҡаларҙың гонаһы өсөн яуап бирмәй.
Ләкин үҙ йөрәгендә нимә үҫтереүен — нәфрәтме, әллә мәрхәмәтме — үҙе һайлай.
Һәм ҡайһы саҡта кешегә иң ауыр әйтелгән һүҙҙәр башҡаларға түгел, ә үҙенә була:
«Мин үҙемде ғәфү итәм.
Үткәндәрҙе Аллаһҡа тапшырам.
Һәм тормошомдо асыу менән түгел, иман, мәрхәмәт һәм өмөт менән дауам итәм».